łac. spiritus, greck. pneuma - słowo oznacza oddech, tchnienie, powiew, symbol - znak życia. Przez pojęcie ducha rozumie się:

1. . duszę jako samoistną istotę, od ciała niezależną, także jako widmo;
2. . życie, jak np. u Goethego: "bo życie jest miłością, a życiem życia - duch";
3. . istotę Boga, w przeciwieństwie do świata lub najgłębszą istotę tegoż (duch świata);
4. . wszystko co myślowe lub idealne, w przeciwieństwie do materialnej natury;
5. wszystko etycznie dodatnie w przeciwieństwie do nieetycznego,
6. . natchnienie, jakie Bóg zsyła na ludzi w ekstazie (Duch św.);
7. . także ludzką twórczą inteligencję (dlatego mówi się duchowo uzdolniony w przeciwieństwie, do duchowo upośledzony);
8. . treść myślową w przeciwieństwie do pustej formuły (mówi się np. "stosować się do ducha, a nie do litery prawa);
9. . indywidualny lub zbiorowy charakter ogólny np. duch Napoleona, duch Mickiewicza, duch narodu, duch czasu.